Ośrodek Badań Biograficznych Akademii Zamojskiej
oraz
Instytut Pedagogiki Akademii Zamojskiej
zapraszają na konferencję
Bożogrobcy w Polsce wczoraj i dziś
Historia – edukacja – kultura – społeczeństwo – religia
Zamość, 17-18 września 2026 r.
Akademia Zamojska, ul. Henryka Sienkiewicza 22A (budynki A i B)
Prof. Henryk Gabski, znawca dziejów zakonu bożogrobców i jeden z rycerzy, pisał: „Nazwa Bożogrobcy odnosi się do dwu spokrewnionych lecz całkowicie oddzielnych zakonów. Oba wywodzą, się z Jerozolimy czasów wypraw krzyżowych. Pierwszy z nich był zakonem kanoników – osób duchownych, żyjących według reguły św. Augustyna [Canonici Regulares Custodes Sanctissimi Sepulchri Hierosolymitani – Kanonicy Regularni Stróże Świętego Grobu Jerozolimskiego] i obsługiwał Bazylikę Grobu Chrystusa, stanowiąc kapitułę Patriarchy Jerozolimskiego. Drugi był świeckim zakonem rycerskim powołanym dla zapewnienia bezpieczeństwa w sanktuariach Ziemi Świętej i ochrony udających się tam pielgrzymów [Milites Sancti Sepulchri]”. Na początku XIX w. zakon bożogrobców został zlikwidowany, klasztory pozamykane, a ich skarby kultury materialnej przeniesione do bibliotek, na uniwersytety i do domów zakonnych innych zgromadzeń. Natomiast po kryzysie egipskim i ustanowieniu kurateli europejskiej na Bliskim Wschodzie, Jerozolima a wraz z nią cała Ziemie Święta stały się centrum misji katolickich i reaktywowano patriarchat jerozolimski, wtedy Zakon Rycerski Grobu Świętego w Jerozolimie (Ordo Equestris Sancti Sepulcri Hierosolymitani, OESSH) został odnowiony.
W Polsce zakon posiadał wiele placówek, z których największą był klasztor w Miechowie. Początki zakonu rycerskiego są bardzo zagmatwane, a źródła do jego badania nieliczne, ale wielu rycerzy możemy doszukać się w służbie Grobu Świętego i na dworach królewskich władców praktycznie całej Europy.
Misją współczesnych bożogrobców są: ubogacenie duchowe, miłość i wsparcie Ziemi Świętej oraz zaangażowanie w lokalnych kościołach. Zakon uczestniczy bezpośrednio w staraniach papieża dotyczących miejsc i instytucji katolickich w Ziemi Świętej. Jego cele wynikają z nauki Kościoła i związane są z ideą miłosierdzia, dążenia do pokoju i służby na rzecz godności człowieka. Szczególnie dzisiaj, gdy w Izraelu toczy się wojna, gdy giną i cierpią najsłabsi i niewinni – kobiety i dzieci – działalność zakonu i jego wspieranie instytucji Kościoła i akcji charytatywnych w Ziemi Świętej staje się szczególnie ważna i potrzebna.
Celem konferencji będzie więc próba wskazania kierunków badań dziejów zarówno kanoników, jak i zakonu rycerskiego w Polsce, przedstawienie ich działalności politycznej, społecznej, kulturalnej i oświatowej, a także zaangażowania w formację religijną społeczeństwa polskiego. Nie chcemy jednak ograniczać się tylko do historii, ale pragniemy ukazać misję Zakonu dzisiaj, jego strukturę, podejmowane akcje społeczne: międzynarodowe i te krajowe, przeprowadzane w małych ojczyznach, wskazać na formację religijną członków, a także przedstawić biografie członków – zarówno rycerzy, jak i dam – osób prawych, pracowitych, walecznych, działających dla innych, których dokonania mają wpływ na losy innych.
Konferencja planowana jest jako dwudniowe spotkanie badaczy nie tylko z Polski. W pierwszym dniu obrad pragniemy skoncentrować się na dziejach Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Jerozolimskiego, drugiego zaś nad dziejami i rolą Zakonu Rycerskiego Grobu Świętego w Jerozolimie we współczesnym świecie.
Podczas obrad chcielibyśmy skoncentrować się na następujących zagadnieniach:
1) Dzieje Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Jerozolimskiego;
2) Działalność polityczno-społeczna Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Jerozolimskiego;
3) Kultura i edukacja Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Jerozolimskiego;
4) Duchowość Kanoników Regularnych Stróżów Świętego Grobu Jerozolimskiego;
5) Historia Zakonu Rycerskiego Grobu Świętego w Jerozolimie;
6) Dzieje i struktura Zakonu Rycerskiego Grobu Świętego w Jerozolimie w XX i XXI wieku;
7) Pobożność Zakonu Rycerskiego Grobu Świętego w Jerozolimie;
8) Działalność społeczna Zakonu Rycerskiego Grobu Świętego w Jerozolimie;
9) W poszukiwaniu nowych kierunków pracy Zakonu Rycerskiego Grobu Świętego w Jerozolimie;
10) Wybitni przedstawiciele Zakonu Rycerskiego Grobu Świętego w Jerozolimie.